Son günlerde magazin rüzgârlarıyla yön bulan ve dönemsel duyarlılıkların ötesine geçemeyen bazı isimlerin Türk sinemasının köşe taşlarından Yılmaz Güney’i hedef alması, Türkiye’de sanatın ve aydının yaşadığı kimlik bunalımını gözler önüne seriyor. Bireysel kusurları bahane ederek toplumsal hafızayı oymaya çalışmak sanatsal bir eleştiri değil, sığ bir popülizm hastalığıdır.
Sanat tarihine baktığımızda, büyük eserlerin ve toplumsal direnişlerin steril laboratuvarlarda değil, hayatın o acımasız ve kirli süzgecinden geçerek doğduğunu görürüz. Yılmaz Güney’i Yılmaz Güney yapan şey, kusursuz bir aristokratik yaşam sürmesi ya da burjuva estetik kurallarına boyun eğmesi değildir. Onu bu toprakların sinemasında zirveye taşıyan asıl güç; köylünün, işçinin, yoksulun ve ezilenin ahını, direncini, çaresizliğini ve umudunu kamera arkasına ve önüne aynı inançla taşıyabilmesidir.
Konforlu Setlerden Çınarlara Parmak Sallamak
Bugün; hayatında en ufak bir yoksulluk, mahrumiyet veya sistemsel baskı tecrübesi olmamış, konforlu setlerin ve cilalı salonların özneleri haline gelmiş isimlerin, hayatını bu kavgaya vakfetmiş bir ustayı parmak sallayarak eleştirmesi tarihsel bir gülünçlüktür.
"Sanat, vücut ölçüleriyle, pazarlanan imajlarla ya da steril hayatlarla icra edilen bir 'lüks tüketim malzemesi' değildir; bedeli hapislerle, sürgünlerle ve fedakârlıklarla ödenmiş bir vicdan borcudur."
Günümüzün popüler kültür endüstrisi, sanatçıların eserlerinden ziyade özel yaşamlarını mercek altına alarak toplumu manipüle etmeyi amaçlıyor. Yılmaz Güney şahsında yürütülen bu tartışma da özünde, bireysel hatalar üzerinden kolektif bir tarihi ve politik mirası karalama projesidir.
Eğer bir sanatçının ya da entelektüelin özel hayatındaki her pürüz onun sanatsal ve siyasi değerini sıfırlayacak olsaydı, dünya sanat ve düşünce tarihinden geriye hiçbir şey kalmazdı. İnsan denilen varlık çelişkileriyle, zaaflarıyla ve büyük mücadeleleriyle vardır. Güney’in sineması; bireyin değil, toplumsal sınıfların, çelişkilerin ve ezilmişliğin aynasıdır. Bu aynaya bakmaya cesareti olmayanların, aynanın kirliliğini bahane ederek onu kırmaya çalışması nafile bir çabadır.
Halkın Gerçek Gündemini Çalmak
Bugün toplumun temel gerçekliği ortadadır: Milyonlarca insan kirasını ödeyemezken, gençler geleceksizlik kıskacında kırılırken, adalet mekanizması ağır yaralar almışken, yolsuzluk ve yoksulluk sıradanlaştırılmışken; birilerinin çıkıp sinema tarihi üzerinden suni polemikler üretmesi, halkın gerçek gündemini çalmaktan başka bir şey değildir.
Millet derin bir ekonomik krizle boğuşurken, sanatçının vazifesi sanal gündemlerle toplumu meşgul etmek değil; bu ülkenin yoksullarının, işçilerinin ve sesi kısılan kitlelerinin gür sesi olmaktır. Sisteme çanak tutan, konfor alanlarından ahkâm kesen bu "sanatçı" profili, halkın acılarına yabancılaşmış bir elitizmin ürünüdür.
Sözün Özü
Ey koruk hamlığındaki sözde sanatçılar; sanat, halkın acısına omuz vermektir, halkın kavgasına yukarıdan kibirle bakmak değil. Yılmaz Güney bu toprağın direniş hafızasıdır.
Siz önce kendi küçük dünyanızın konforundan vazgeçip halkın gerçek yoksulluğuyla, hakikatiyle ve kavgasıyla yüzleşmeyi öğrenin. Sığ magazin rüzgârlarıyla çınarları sarsabileceğinizi sanıyorsanız, yanılıyorsunuz. Tarih; salonlarda parlayanları değil, halkın yüreğinde iz bırakanları yazar.
Mustafa Tatlıtürk
15 Kasım 2026, İstanbul


