BOZOKLU (Yozgat) ŞAİRLER - I
ZARÎ (1852 - 1941)
Yozgat'ın Tekke mahallesinde oturan Tatar Osman Ağa ailesine mensup Şemseddin Ahmet Efendi'nin oğlu olarak 1268 (1852-1853) yılında doğan Zarî'nin asıl adı Ahmet Kamil Tanrıdağ'dır.
İlk öğrenimini mahalle mektebinde yaptıktan sonra Demirli Medrese'ye kaydolmuştur. XIX. yüzyılda Yozgat'ın en gelişmiş eğitim müessesesi olan bu medresede devrin en iyi hocalarından ders almıştır. Yozgat'ın yetiştirdiği güçlü şairlerden biri olan Fennî'nin dönem arkadaşı olan Zarî, tahsilinin ardından Evkaf dairesinde memuriyete başlamış; çeşitli görevlerden sonra 1330 (1914-1915) yılında Maliye'den emekli olmuştur. 9 Kasım 1941 tarihinde vefat eden Zarî'nin mezarı Yozgat'tadır.
Zarî hakkında matbuata ulaşan tek yazı, Mahmut Işıtman tarafından şairin ölümünden yaklaşık sekiz yıl önce yapılan bir görüşmeden hareketle kaleme alınmıştır. Bu yazıdan sonra bazı yıllık ve antolojilerde adından bahsedilmiştir.
Işıtman; Zarî'nin şiirlerini birkaç defterde topladığını, bunları kendisine verdiğini ifade ederek kırk kadar şiirini derlediğini bildiriyorsa da adı geçen makalesinde dokuz şiir yayınlamıştır. Zarî'nin divanının (defterinin) oğlu Nusret Tanrıdağ'da olduğu da yazar tarafından haber verilmektedir.
Fennî gibi güçlü bir şairin medrese arkadaşı olan ve uzun bir ömür süren Zarî'nin şiirlerinde şekil ve ifade bakımından kusurlu kısımlar yok denecek kadar azdır. Şiirlerini hece ve aruz vezniyle yazan Zarî de diğer Yozgatlı medrese tahsili gören şairler gibi benzer konuları benzer ayaklar kullanarak işlemiş, yer yer orijinal sayılabilecek söyleyişlere de ulaşmıştır. Şiirlerine Yozgat'tan derlenen diğer cönk ve mecmualarda da rastlandığına göre, Yozgat'ın tanınmış şairleri arasında yer almış olmalıdır.
Şiirlerinden bir örnek:
Yardan haber geldi sabr etsin demiş
Nice sabr edeyim Eyyub muyum ben
Hasret-i hicrinle Beytü'l-hazen'de
Kan ağlar gözlerim Ya'kub muyum ben.
Dibi görünmedik sabır bir kuyu
Bin yıl çeksen yine tükenmez suyu
Ömür Nuh olsa da sonu korkulu
Ab-ı hayat içmiş mergub muyum ben.
Zarî'yâ çürüdü cismim cevr ile
Gül benzim kül oldu soldu sabr ile
Ey felek bir yandan sen de kahr ile
Kaddimi bükersin mektub muyum ben.
Bu güzel şairin aruz vezniyle yazılmış da harika şiirleri var ancak sıkıcı olmasın; bu yazı dizisi uzun yazı okumayan, okumayı rafa kaldıran, donduran bu millete bir nefes olsun... Umarım okuyarak yeniden ışımanın muhteşem derinliğine kavuşuruz...
Mustafa Tatlıtürk boZguNaşık / Nisan 2026
Dipnot: Mahmut Işıtman, "Zarî", TFA 11, 230 (Eylül 1968), s. 5066-5067.